Αλλεργία

Αλλεργία"ΠΕΡΙΠΟΥ 1,5 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΑΣΧΟΥΝ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΑ ΜΟΡΦΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ. ΟΙ ΑΛΛΕΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΟΥΝ ΣΕ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΠΑΙΖΕΙ ΜΕΓΑΛΟ ΡΟΛΟ "

Κωτσιγιάννη Αναστασία, Ιατρός Βιοπαθολόγος M.D, Μέλος της Ιατρικής Ομάδας των Διαγνωστικών Κέντρων "ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ"

Αλλεργία χαρακτηρίζεται κάθε ανώμαλη ή υπερβολική αντίδραση (υπερευαισθησία) του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού σε ουσίες οι οποίες, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν είναι επικίνδυνες ή βλαβερές για τον οργανισμό. Οι ουσίες που προκαλούν αυτές τις αντιδράσεις ονομάζονται αλλεργιογόνα.

Η αλλεργία είναι σύνθετη λέξη και προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων «άλλο» + «έργο». Ο πρώτος που πρότεινε τον όρο αυτό ήταν ο Αυστριακός παιδίατρος Clemens von Pirquet, ο οποίος παρατήρησε ότι σε μερικές περιπτώσεις το  ανοσοποιητικό μας σύστημα αντί να εμφανίζει τη φυσιολογική δραστηριότητα για την οποία έχει ταχθεί από τη φύση, αντί να ενεργεί δηλαδή φύλαξη του οργανισμού (ανοσία), εμφάνιζε α -φύλαξη (αναφυλαξία), δηλαδή άλλο έργο (αλλεργία).

Η είσοδος των αλλεργιογόνων στον οργανισμό  συνήθως γίνεται με την εισπνοή, την κατάποση ή τη δερματική επαφή.  

Τα πιο κοινά αλλεργιογόνα στην Eλλάδα είναι:

  1. Tα ακάρεα της οικιακής σκόνης
  2. H γύρη της ελιάς, του ζιζανίου: περδικάκι και των αγρωστωδών φυτών (χόρτων)
  3. Tα οικόσιτα ζώα
  4. Tα δηλητήρια των μελισσών και των σφηκών
  5. Tα αντιβιοτικά (κυρίως η πενικιλίνη)
  6. Τρόφιμα όπως: οι  ξηροί καρποί, τα ψάρια, τα οστρακοειδή, τα αυγά, οι φράουλες και το γάλα.

Περίπου 1,5 εκατομμύριο Έλληνες πάσχουν από κάποια μορφή αλλεργικής πάθησης. Οι αλλεργικές παθήσεις μπορεί να παρουσιαστούν σε κάθε ηλικία και η κληρονομικότητα παίζει βασικό ρόλο για την εμφάνισή της. Αν ο ένας γονέας πάσχει από αλλεργική πάθηση, ο κίνδυνος να παρουσιαστεί στο παιδί υπολογίζεται σε 48%, ένα ποσοστό που εκτοξεύεται στο 70% όταν και οι δυο γονείς είναι αλλεργικοί.

O μηχανισμός δράσης σε μια αλλεργική αντίδραση

Ο μηχανισμός των αλλεργικών αντιδράσεων χωρίζεται σε δύο διαδοχικές φάσεις: Αρχικά την φάση της ευαισθητοποίησης, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει την ουσία ως αλλεργιογόνο.  Έπειτα όταν ο οργανισμός έρθει σε επαφή και πάλι με το ίδιο αλλεργιογόνο, ενεργοποιείται η δεύτερη φάση που είναι η κυρίως αλλεργική φάση.

Η φάση της ευαισθητοποίησης

Όταν λοιπόν το αλλεργιογόνο έρθει σε επαφή για πρώτη φορά με το σώμα αναγνωρίζεται από έναν ειδικό τύπο λευκών αιμοσφαιρίων: τα μακροφάγα. Αυτά τα κύτταρα βρίσκονται σε μεγάλους αριθμούς στο δέρμα και στις βλεννώδεις μεμβράνες και αποτελούν μέρος της πρώτης γραμμής άμυνας του ανοσοποιητικού συστήματος.

Αυτά τα μακροφάγα δίνουν πληροφορίες για την πρώτη επαφή του σώματος με το αλλεργιογόνο σε έναν άλλο τύπο λευκών αιμοσφαιρίων: τα Β-λεμφοκύτταρα. Αυτά τα Β-λεμφοκύτταρα στη συνέχεια μετατρέπονται σε πλασματοκύτταρα που παράγουν μεγάλες ποσότητες αντισωμάτων τύπου Ε, δηλαδή του είδους το οποίο έχει την τελική ευθύνη για την αλλεργική αντίδραση: Ανοσοσφαιρίνη IgE. Αυτά τα μόρια IgE είναι ειδικά για ένα συγκεκριμένο αλλεργιογόνο και ανευρίσκονται μόνο σε άτομα που είναι αλλεργικά στη συγκεκριμένη ουσία.

Η φάση της αλλεργικής αντίδρασης

Κατά τη δεύτερη επαφή μεταξύ των αλλεργιογόνων και του «ευαισθητοποιημένου» ατόμου, τα IgE αντισώματα και τα μαστοκύτταρα αναλαμβάνουν δράση. Η απευθείας σύλληψη του αλλεργιογόνου, οδηγεί σε απελευθέρωση μικρών κόκκων που περιέχουν χημικές ουσίες. Μεταξύ άλλων, αυτοί οι κόκκοι περιέχουν ισταμίνη, η οποία παίζει βασικό ρόλο στην αλλεργική αντίδραση, δεδομένου ότι είναι υπεύθυνη για τα συμπτώματα (ρινίτιδα, άσθμα, κνίδωση, κλπ). Η πληροφορία σχετικά με αυτή τη δεύτερη επαφή μεταδίδεται σε όλο το σώμα και οδηγεί σε επιδείνωση του αλλεργικού φαινομένου.

Τύποι αλλεργικών παθήσεων

Οι πιο συνηθισμένες αλλεργικές παθήσεις είναι: •Αλλεργική ρινίτιδα: Στην Ελλάδα, περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι πάσχουν από αυτή την πάθηση, η οποία χαρακτηρίζεται από πτάρνισμα, ρινική συμφόρηση, κνησμό, ρινική καταρροή και κνησμό των ματιών.

  • Άσθμα: Είναι μια πάθηση των πνευμόνων που χαρακτηρίζεται από βήχα, βάρος στο στήθος, δύσπνοια και συριγμό. Σχεδόν 1 στα 4 παιδιά στην Ελλάδα έχουν στις μέρες μας συμπτώματα άσθματος και, όπως διαπιστώνεται, οι περιπτώσεις άσθματος αυξάνονται κάθε χρόνο. Τα συμπτώματα του άσθματος μπορεί να οφείλονται σε αλλεργιογόνα ή άλλους, μη αλλεργικούς ερεθισμούς, όπως οι λοιμώξεις της αναπνευστικής οδού, ο ψυχρός αέρας και ο καπνός του τσιγάρου.
  • Παραρρινοκολπίτιδα και μέση ωτίτιδα: Πρόκειται για συνηθισμένες αλλεργικές παθήσεις που συχνά οφείλονται στην αλλεργική ρινίτιδα.
  • Ατοπική δερματίτιδα ή έκζεμα: Τα συμπτώματα αυτής της αλλεργικής επιδερμικής πάθησης περιλαμβάνουν κνησμό, κοκκινίλες, ξηρότητα και ξεφλούδισμα της επιδερμίδας.
  • Κνίδωση, επίσης γνωστή ως πομφοί, και αγγειοοίδημα: Οι πομφοί είναι ένα είδος εξανθήματος όπου το δέρμα γίνεται ανάγλυφο, παρουσιάζει έντονη φαγούρα και ερυθρότητα.
  • Αναφυλαξία: είναι μια οξεία, συνολική αλλεργική αντίδραση που, εν γένει, προκαλείται από ουσίες οι οποίες διεισδύουν στο σώμα όπως από τσιμπήματα εντόμων ή λαμβάνονται από το στόμα, όπως ορισμένες τροφές και φάρμακα. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν μια αίσθηση ζέστης, διάχυτη ερυθρότητα, φαγούρα στο σώμα, εξανθήματα που προκαλούν κνησμό, ζάλη, δύσπνοια, οξύ φτέρνισμα, άγχος, συσπάσεις στο στομάχι ή στη μήτρα και/ή εμετό και διάρροια. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η πίεση πέφτει προκαλώντας απώλεια των αισθήσεων και καταπληξία. Χωρίς άμεση φροντίδα ειδικού και ειδική θεραπεία  η αναφυλαξία μπορεί να αποβεί μοιραία.

Επιβαρυντικοί παράγοντες

Παράγοντες που συμβάλλουν στην εκδήλωση μίας αλλεργικής αντίδρασης θεωρούνται οι πιο κάτω:

  • Οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, όπως η ιγμορίτιδα αλλά και τα κρυολογήματα.
  • Οι καιρικές συνθήκες, όπως η απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας, ο κρύος αέρας και η υγρασία.
  • Η ατμοσφαιρική ρύπανση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου όπως καυσαέρια, ρύποι εργοστασίων και αυξημένη χρήση κλιματιστικών συσκευών.
  • Η διατροφή, όπου πέραν των συγκεκριμένων τροφικών αλλεργιογόνων στα οποία το άτομο παρουσιάζει αλλεργία, επιπρόσθετα μία κακή διατροφή μπορεί να επιτείνει το πρόβλημα. Οι τροφές που καταναλώνουμε έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια τόσο όσον αφορά τη σύσταση, τη συντήρηση και την επεξεργασία τους με την προσθήκη διαφόρων ουσιών, όπως συντηρητικών, χρωστικών και των διαφόρων πρόσθετων (τα γνωστά Ε) των τροφίμων, όσο και με την πρόσθεση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στην διατροφή μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού.
  • Διάφορες χημικές ουσίες, όπως απορρυπαντικά, σπρέι, διάφορα καλλυντικά και αρώματα, καθώς και οι σκόνες στο περιβάλλον και οι οσμές της κουζίνας.
  • Το κάπνισμα. Το παθητικό κάπνισμα ευθύνεται για την εκδήλωση αλλεργίας και βρογχικού άσθματος σε μεγάλο αριθμό παιδιών.
  • Διάφοροι ψυχολογικοί παράγοντες, όπως είναι οι έντονες συγκινήσεις, η υπερβολική χαρά και λύπη, ο θυμός και το άγχος.
  • Η «υπόθεση της υγιεινής», είναι μια θεώρηση η οποία ξεκίνησε στο τέλος της δεκαετίας του 80 και υποστηρίζει ότι τα σημερινά παιδιά, επειδή έχουν μειωμένες πιθανότητες μικροβιακών λοιμώξεων στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, λόγω της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου, έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν αλλεργία επειδή το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν αναπτύσσεται φυσιολογικά και «εκπαιδεύεται» να αντιδρά με «αλλεργικό τρόπο», δηλαδή να παράγει τα IgE αντισώματα, αντί τα αντισώματα IgG όπως στην περίπτωση της φυσιολογικής επαφής με τα μικρόβια.

Ο μητρικός θηλασμός θεωρείται ότι δρα προστατευτικά στην εκδήλωση αλλεργικών παθήσεων.

Διάγνωση

Η διάγνωση των αλλεργικών νοσημάτων από τον ειδικό αλλεργιολόγο γίνεται με βάση τα συμπτώματα του ασθενούς (ιστορικό), την κλινική εξέταση, τις δερματικές δοκιμασίες, τις λειτουργικές δοκιμασίες του πνεύμονα, τον εργαστηριακό έλεγχο και τις δοκιμασίες πρόκλησης.

α. Ιστορικό
Το ιατρικό ιστορικό είναι κεφαλαιώδους σημασίας εργαλείο για τη διάγνωση των αλλεργικών νοσημάτων. Εξετάζεται το είδος των συμπτωμάτων, η διάρκεια και η χρονική κατανομή τους.

β. Κλινική εξέταση
Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει την αναζήτηση από τον αλλεργιολόγο χαρακτηριστικών ευρημάτων που να κατευθύνουν προς μια αλλεργική πάθηση.

γ. Δερματικές δοκιμασίες
Δερματικές δοκιμασίες νυγμού: γίνονται με την τοποθέτηση σταγόνας από ειδικό εκχύλισμα (δηλαδή διάλυμα) αλλεργιογόνου στην εσωτερική πλευρά του χεριού ή στην πλάτη του ασθενή.

δ. Εργαστηριακός έλεγχος

ΑλλεργίαΓενική αίματος: Τα αλλεργικά άτομα μπορεί να έχουν υψηλό ποσοστό ηωσινόφιλων λευκοκυττάρων στο αίμα τους. Έτσι από μία τόσο απλή εξέταση όπως η γενική αίματος μπορούμε να υποπτευθούμε αν κάποιος έχει προδιάθεση για αλλεργίες.

Ανίχνευση αντισωμάτων έναντι ειδικών αλλεργιογόνων: η αλλεργία προκαλείται από τα αντισώματα (της τάξης IgE) που στρέφονται εναντίον ειδικών αλλεργιογόνων. Τα αντισώματα αυτά μπορούν να μετρηθούν στο αίμα του αλλεργικού ασθενή και να επιβεβαιωθεί με αυτό τον τρόπο η ύπαρξη αλλεργίας.

Ηωσινόφιλα ρινικού εκκρίματος: τα ηωσινόφιλα είναι ειδικά κύτταρα του αίματος που αυξάνονται σε δύο κυρίως περιστάσεις: τη λοίμωξη του οργανισμού από παράσιτα και την αλλεργία.

Πως αντιμετωπίζεται η αλλεργία;

Η αλλεργία αντιμετωπίζεται βασικά με 2 τρόπους:

α. Απομάκρυνση – αποφυγή αλλεργιογόνου:Εφ’ όσον διαγνωσθεί το αίτιο (αλλεργιογόνο), η απομάκρυνση και η αποφυγή του είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο αλλά δεν είναι πάντοτε εφικτό.

β. Φαρμακευτική αγωγή:Σήμερα υπάρχουν διαθέσιμα αρκετά αποτελεσματικά φάρμακα για τις αλλεργίες, η σωστή χρήση των οποίων εξασφαλίζει, στις περισσότερες περιπτώσεις, έλεγχο των συμπτωμάτων και άριστη ποιότητα ζωής.

Τα κυριότερα φάρμακα είναι, αντισταμινικά, αποσυμφορητικά, βρογχοδιασταλτικά, αντιφλεγμονώδη, αδρεναλίνη και ανοσοθεραπευτικά σκευάσματα (αντί- IgE θεραπεία).

Η μέθοδος της ανοσοθεραπείας στοχεύει στο αίτιο της αλλεργίας, δηλαδή το υπεύθυνο αλλεργιογόνο. Αυτή τροποποιεί την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, με ειδικά «αλλεργικά εμβόλια», ώστε να μην εκλαμβάνει πλέον τις αλλεργιογόνους ουσίες ως απειλητικές και να μην υπεραντιδρά σε αυτές με τα γνωστά αλλεργικά συμπτώματα.

Άλλοι τύποι αλλεργικής αντίδρασης

Ο τύπος αλλεργικής αντίδρασης που αναλύσαμε είναι ο τύπος Ι, που καλείται και αναφυλακτικός. Είναι άμεση η εμφάνιση αλλεργίας, το κύριο υπεύθυνο αντίσωμα που την προκαλεί είναι η ΙgE.

Άλλοι τύποι είναι:

  • Ο τύπος ΙΙ ή κυτταροτοξικός: Τα υπεύθυνα αντισώματα είναι τα IgG & τα IgM, τα οποία προκαλούν κυτταρική καταστροφή. Είναι ο τύπος της αλλεργίας που παρατηρείται στις αιμολύσεις από μετάγγιση και στις αιμολύσεις αυτοάνοσου τύπου.
  • Ο τύπος ΙΙΙ ή τύπου ορονοσίας: Τα υπεύθυνα αντισώματα είναι τα IgG & τα IgM, τα οποία όμως σε αυτήν την περίπτωση δρουν προκαλώντας βλάβες στα αγγεία. Παραδείγματα αυτού του τύπου είναι η ορονοσία (συστηματική αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται 2-3 εβδομάδες μετά τη χορήγηση κάποιου φαρμάκου ή ορού και χαρακτηρίζεται από πυρετό, κνιδωτικό εξάνθημα, έμετους και σε σπάνιες περιπτώσεις από σοβαρή νευροπάθεια, νεφροπάθεια και αγγειίτιδα) και η αλλεργική δερματίτιδα από επαφή.
  • Ο τύπος ΙV ή επιβραδυνόμενος ή αντίδραση τύπου φυματίνης: Ο τύπος αυτός παρατηρείται όταν έχουμε απόρριψη κάποιου μοσχεύματος και σε παθήσεις όπως είναι η φυματίωση ή οι μυκητιάσεις.

Συμπερασματικά τις τελευταίες δεκαετίες καταγράφεται παγκόσμια, ραγδαία αύξηση των αλλεργικών αντιδράσεων, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η ποιότητα ζωής αρκετών ανθρώπων. Με τον ερχομό της άνοιξης  ιδιαιτέρως, οι εποχιακές αλλεργίες αρχίζουν να ταλαιπωρούν ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Είναι σημαντικό οι ασθενείς που πάσχουν από αλλεργία να γνωρίζουν τις επιλογές που έχουν για να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα τους

Κωτσιγιάννη Αναστασία, Ιατρός Βιοπαθολόγος M.D, Μέλος της Ιατρικής Ομάδας των Διαγνωστικών Κέντρων "ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ"

Οικονομικά Στοιχεία

Για να δείτε τις οικονομικές καταστάσεις πατήστε εδώ.

Ωράριο


Το Κέντρο μας λειτουργεί:
Καθημερινά: 6:00 έως 22:00 και
Σάββατο: 6:00 έως 16:00

Το Εργαστήριο λειτουργεί:
Καθημερινά: 08:00 έως 20:00

Βρείτε μας στο χάρτη


Διεύθυνση : Πέτρου Ράλλη 146Α
Νίκαια, Αττικής
Τ.Κ. 184 54

Διαγνωστικό Κέντρο: 216.500.20.20
Εργαστήριο: 216.939.00.50

e-mail: mail@centrallab.gr